به وبلاگ دکتر سعید صیاد خوش آمدید

آلودگي هواي اين روزهاي تهران به وضعيت وخيمي رسيده و گاهي اگر از دور به شهر بنگريم حتي بزرگترين برج شهر (برج ميلاد) و رشته کوههاي سرفراز البرز در شمال شهر يا به کلي ديده نمي شود يا به سختي مي توان آنها را ديد.سازمان هاي مربوطه از طريق صداوسيما و ساير رسانه ها هشدارهاي خود را جدي تر کرده و از شهروندان تهراني مي خواهند که از رفت و آمدهاي غيرضروري در شهر جدا خودداري کنند. تشکيل کارگروهي براي رفع آلودگي هوا به منظور حل هرچه سريعتر وضعيت خطرناک موجود يکي از راهکارها بوده است. (البته اينکه چند سازمان و ارگان درخصوص تصميم گيري در زمينه وضعيت آلودگي هوا نقش داشته، خود سوالي اساسي بوده که سال هاي سال است که بي پاسخ مانده) نگراني ها در مورد آلودگي هوا وبالارفتن ميزان آلاينده هاي صنعتي آسمان تهران در حالي عميق تر مي شود که بنظر مي رسد مشکل کنوني گسترده  تر و پيچيده تر از آن باشد که با ارائه طرح ها و راهکارهاي مقطعي و کوتاه مدت قابل حل باشد و لزوم ارائه يک راهکار بلندمدت که مستلزم يک برنامه ريزي دقيق بوده، بيش از پيش احساس مي شود. چراکه مشکل، مشکل امروز و ديروز نبوده که بتوان با بررسي هاي نظري و تک بعدي در مورد آن تصميم سازي و برنامه ريزي کرد.
سالها است وقتي از تهران دور مي شويم و به پشت سر خود نگاه مي کنيم، جز هاله اي از دود و يک پرده سياه رنگ که شهر را به تسخير خود درآورده;چيز ديگري نمي بينيم و آنگاه به حال خود و ديگر همشهريان تاسف مي خوريم که با هر دم و بازدم، به جاي گاز حيات بخشي به نام اکسيژن فقط منوکسيدکربن و ساير انواع آلاينده ها را مي بلعيم و به نوعي سالهاست که ريه اکثر تهراني ها طعم خوش اکسيژن را به طور واقعي نچشيده است. براستي در اين شرايط، پناهگاه بيماران قلبي و تنفسي در اين شهر آلوده کجاست؟ چرا تهران با اين طبيعت بي نظير بايد مکاني باشد که هرکسي به خاطر آلودگي هوايش آرزوي خروج از آن را داشته باشد؟ هر ساله آلودگي هواي تهران معمولا در اواخر پائيز و اوايل زمستان افزايش پيدا مي کند. اما آنچه از شواهد مشخص است; مثل اينکه هر سال اوضاع وخيم تر از سال هاي قبل است. لذا اگر مي خواهيم در سال جاري نيز همچون سال هاي گذشته در روزهايي که وضعيت بسيار وخيم مي شود، تازه جلسه بگيريم و تصميم گيري کنيم، بايد بدانيم که ديگر براي ارائه يک راهکار اساسي دير شده; چراکه رشد اعجاب انگيز تردد ميليون ها خودرو (گاهي با استاندارد بسيار پايين) در تهران با مساحت محدود که درصد بالايي از آلودگي هواي شهر تهران ناشي از آنهاست و نيز عدم برنامه ريزي هاي صحيح بلندمدت مسوولين مربوطه به علل گوناگون، مشکلات شهرمان را بيش از پيش نمايان ساخته; بطوريکه روزهاي ناسالم شهر واقعا نگران کننده است.
در چنين شرايطي معمولا از شهروندان خواسته مي شود که با ترک يا کاهش زندگي شهري عادي از هر گونه تردد غيرضروري در سطح شهر خودداري و از ورود کودکان، نوزادان، افراد سالمند، بيماران قلبي و تنفسي و مبتلايان به آسم به فضاهاي باز شهري جلوگيري کنند اما شهروندان با هر بار قرار گرفتن در وضعيت هشدار در حالي از طبيعي ترين و ابتدايي ترين حقوق شهروندي خود محروم مي شوند که کمتر نهادي در اين زمينه خود را پاسخگو مي داند. کشته شدن هزاران نفر از شهروندان تهراني بر اثر آلودگي هوا در تهران طي سال هاي گذشته خود دليلي بر اين مدعاست. به طوري که مرگي از نوع سياه را رقم زده است. اينکه تاکنون هزاران نفر در تهران بر اثر بيماري هاي قلبي، ريوي و تنفسي جان خود را از دست داده اند، نشان از اين دارد که براستي برنامه هاي کاهش آلودگي هواي تهران تاکنون ثمربخش نبوده است.
در شهرنشيني امروزي، به کارگيري فناوري اطلاعات در بخش هاي مختلف به منظور افزايش بهره وري و ارتقاي سطح خدمات رساني يک امر ضروري بوده که مهم ترين نتيجه اين امر، افزايش رضايت مردم خواهد بود; بشرطي که پياده سازي دولت الکترونيکي به طور صحيح و با موفقيت صورت گيرد. لذا برنامه ريزي دقيق تر براي گسترش دولت الکترونيک، تجارت الکترونيک و بانکداري الکترونيک که در عصر ديجيتال کنوني و پيشرفته اجتناب ناپذير به نظر مي رسد; ضروري است. براستي چگونه است که شهروندان برخي کشورها براي دريافت صدها خدمت از منزل خارج نشده و آنگاه يکي از معضلات هر روزه ما بحث ترافيک و تبعات آن است؟ مي توان براي حل معضلات موجود در بوروکراسي اداري خود و به تبع آن مشکلات موجود در ترافيک و آلودگي هوا از به کارگيري و گسترش دولت الکترونيک، تجارت الکترونيک و بانکداري الکترونيک به عنوان راه حلي براي تغييرات در فرآيندهاي دولتي و خصوصي نظير تمرکززدايي، بهبود کارايي و اثربخشي استفاده کنيم. البته در چند ساله کارهاي بزرگي در اين زمينه انجام شده که هنوز کافي نيست.
براي مقابله با بحران آلودگي هوا انواع برنامه ها از قبيل گسترش دولت الکترونيک و بانکداري الکترونيک،از رده خارج کردن خودروهاي فرسوده، طرح زوج و فرد کردن خودروها و محدوده ترافيکي، طرح معاينه فني خودروها و حتي ساعتي کردن جريمه هاي مربوط به ورود به محدوده طرح ترافيک به اجرا درآمد. اما آمارها نشان مي دهد به دليل افزايش بي رويه تعداد خودروها، وضعيت خيابان هاي مرکزي پايتخت، حتي با کاهش سهميه بنزين، به هيچ عنوان مطلوب نبوده و ترافيک و درنتيجه آلودگي هوا همچنان معضل اساسي شهروندان تهراني باقي مانده است. اينکه شهروندان عزيز کمتر از خودروهاي شخصي استفاده و با استفاده از وسايل حمل و نقل عمومي براي کاهش آلودگي هواي تهران بيشتر همکاري کنند; بي شک براي کاهش آلودگي هواي پايتخت بسيار مفيد خواهد بود. اما آيا وسايل حمل و نقل عمومي (همچون مترو، اتوبوسراني و تاکسي راني) آنقدر رشد کرده اند که بتوان شهروندان عزيز را مجاب به عدم استفاده از وسايل شخصي کرد؟
آيا سرعت اينترنت و الکترونيکي شدن کارها در وزارتخانه ها، سازمان ها و نهادها آنقدر رشد کرده اند که فرد بدون خارج شدن از خانه، کارهاي خود را انجام دهد؟ براستي چرا برخي طرح هاي جامع و غيرجامع و ملي و محلي اي که تا به حال ارائه شده اند; منشا» تغييري اساسي در شرايط بغرنج آلودگي هوا نبوده و با وجود اين همه طرح و برنامه، هنوز هم هر ساله در برخي از روزهاي سال (که تعداد آنها کم هم نيست) به شرايط هشدار مي رسيم؟ به هيچ عنوان نبايد از شهرداري تهران به تنهايي انتظار رفع همه اين مشکلات را داشت. از سوي ديگر طرح هايي که درخصوص خروج از تهران هم توسط دولتمردان محترم ارائه شد، تاحدودي به شکست انجاميد.
چراکه در گذشته توجه لازم به اشتغال جوانان و بخش هاي صنعت، کشاورزي و خدمات در برخي شهرستانها نشده است. پس چرا نبايد انتظار داشته باشيم که هر روز بر تعداد مهاجرين از شهرهاي کوچک به سمت کلانشهرهايي مانند تهران افزوده نشود؟ اين مهاجرت ها و درنتيجه افزايش بي رويه حاشيه نشيني نتيجه اي ندارد جز اينکه حجم مسافرت هاي هر روزه در تهران چند ميليون شده و به علت عدم برنامه ريزي صحيح و ادامه کشمکش بين دولت و شهرداري فقط زمان را از دست داده و بر حجم مشکلات افزوده شده است. گسترش خطوط و همچنين افزايش قطارهاي مترو و درنتيجه کاهش فاصله مابين زمان حرکت قطارها (که مستلزم وجود اعتبارات لازم بوده) مي تواند به عنوان يک راهکار بلندمدت در حل معضل آلودگي مدنظر قرار گيرد.