خزان دلخراش سنتور
استاد فرامرز پايور در سن 77 سالگي درگذشت
نگاه سوم- شايد اين روزها سنتور سختترين پاييز دوران زندگياش را ميگذراند. آنهايي كه ساز انيس لحظههاي تنهاييشان است آن را موجود زندهاي ميدانند كه در تمام شرايط زندگي؛ يعني در اوج سختيها و شاديها پناهگاه دلتنگيها است.
) |
اين روزها سنتور سختترين پاييز زندگياش را ميگذراند؛ چرا كه هنوز زمان چنداني از خاموشي پرويز مشكاتيان نابغه سنتور نوازي نگذشته كه فرامرز پايور يكي ديگر از اعجوبههاي موسيقي ايراني مضرابهايش را روي زمين گذاشت. فرامرز پايور در شرايطي دنيا را بدرود گفت كه سالها بابيماري دست و پنجه نرم ميكرد.
او در ۲۱ بهمن سال ۱۳۱۱ در تهران به دنیا آمد. پدرش علی پایور، هنرمند نقاش و استاد زبان فرانسه در دانشگاه تهران و پدربزرگش مصورالدوله، نقاش چیرهدست دوره قاجار بود که با نواختن ویولن، سنتور و سهتار آشنایی داشت. وی در سن ۱۷ سالگی، آموزش موسیقی را نزد استاد ابوالحسن صبا آغاز کرد و همچنین از محضر استادانی چون عبدالله دوامی و نورعلی برومند بهره برد. هنگامی که فرامرز پایور برای فراگیری سنتور به کلاس درس استاد ابوالحسن صبا در خیابان ظهیرالاسلام رفت، سه سال از درگذشت آخرین بازمانده سنتورنوازان افسانهای از نسل قدیم، استاد حبیب سماعی میگذشت. استاد ابوالحسن صبا که خود در دوره نوجوانی، سنتورنوازی را نزد علی اکبرخان شاهی و با تکنیکی متفاوت با روش خاندان سماعی فراگرفته بود، پس از مدتی معاشرت با حبیب سماعی، روش سنتورنوازی او را برتر از استاد پیشین خود یافت. بنابراین با تلاش فراوان پارهای از بداههنوازیهای وی را نتنویسی کرد. 
سپس استاد صبا تلاش کرد تا با آموزش روش صحیح سنتورنوازی به تعدادی از شاگردانش، از منسوخ شدن روش سنتورنوازی نزدیک به موازین هنری و زیباشناسی موسیقی دستگاهی ایران جلوگیری کند. در همین دوران، فرامرز پایور، یکی از برجستهترین شاگردان استاد صبا شد و تا سال ۱۳۳۶ که استاد صبا درگذشت، از آموزشهای وی بهره برد. او از سال ۱۳۳۳، فعالیت خود را در وزارت فرهنگ و هنر وقت و از سال ۱۳۳۷ تدریس سنتور را در هنرستان عالی موسیقی ملی آغاز کرد و اولین سنتورنوازی بود که روی سنتور، نواسازی میکرد و تنها در پی بداههنوازی نبود. 
به بیان دیگر، اولین آهنگسازی بود که ساز تخصصی او، سنتور بود. او سپس هارمونی و کمپوزیسیون را در کلاس استاد بزرگ آن زمان، امانوئل ملیک اصلانیان آموخت. در سال ۱۳۴۱ برای ادامه تحصیلات کلاسیک خود، از طرف وزارت فرهنگ و هنر به انگلستان رفت و از دانشگاه کمبریج در زبان و ادبیات انگلیسی دانشنامه گرفت و در تمام این سالها تلاش فراوانی براي معرفی موسیقی ایرانی و سنتور در محافل دانشگاهی انگلستان انجام داد که برنامههای دلپذیری از آن سالها در آرشیو رادیو بیبیسی وجود دارد. در همان دوران برای شناساندن موسیقی اصیل ایرانی، از طرف دانشگاه لندن و دانشگاه کمبریج از او خواسته شد تا کنفرانسهایی در این زمینه همراه با ساز خود برگزار كند كه همه این کنفرانسها با موفقیت انجام شد و از سوی این دانشگاهها به دریافت جوایزی نائل شد. او در سال 1345 گروه سازهاي ملي را با شركت هنرمنداني برجسته درتالار رودكي تهران تشكيل داد كه اين گروه همچنان بانام گروه فرامرز پايور به فعاليت خود ادامه ميدهد. استاد پايور در سال 1378 دچار عارضه سکته مغزي شد و از آن زمان تاکنون نتوانسته فعاليت هنري خود را ادامه دهد؛ اما سرانجام صبح روز گذشته در سن 77 سالگي در گذشت. پيكر مرحوم «فرامرز پايور» شنبه از مقابل تالار وحدت تشييع ميشود. محمد سرير، مديرعامل خانه موسيقي گفت: مراسم تشييع پيكر استاد فرامرز پايور ساعت 9 صبح روز شنبه 21 آذر از مقابل تالار وحدت با حضور اهالي موسيقي انجام ميشود.